گزارش لگاتوم چه تصویری از رفاه در جهان نشان میدهد؟
| جای شگفتی نیست که فقیرترین کشورهای جهان، خانههای پایینی شاخص رفاه را پر کردهاند و ردههای بالایی جدول، به تصاحب ثروتمندترین کشورها درآمده است؛ اما این تمام داستان نیست. رفاه، بیش از آنکه به ثروت مربوط باشد، به آسایش و خوشبختی ربط دارد.
۵۵آنلاین :
جای شگفتی نیست که فقیرترین کشورهای جهان، خانههای پایینی شاخص رفاه را پر کردهاند و ردههای بالایی جدول، به تصاحب ثروتمندترین کشورها درآمده است؛ اما این تمام داستان نیست. رفاه، بیش از آنکه به ثروت مربوط باشد، به آسایش و خوشبختی ربط دارد.
گزارش اخیر لگاتوم از رتبهبندی کشورها فراتر رفته و بر اینکه کشورها، چگونه به تناسب سطح ثروت به رفاه دست مییابند متمرکز شده است. با استفاده از سرانه تولید ناخالص داخلی، سطح رفاه هر کشور با سطح رفاهی که از آن انتظار میرود، مقایسه شده است. اینجاست که مشخص میشود عملکرد کدام کشورها بهتر بوده است، و میتوان آنهایی را که به نسبت آنچه از آنها انتظار میرود، به رفاه بیشتر یا کمتری دست یافتهاند شناسایی کرد.
لگاتوم گروه اول را دارای «رفاه مازاد» (prosperity Surplus) و گروه دوم را دارای «کسر رفاه» (prosperity deficit) نامیده است.
بدین ترتیب کشورهای فقیر هم میتوانند در دستیابی به رفاه تا حد زیادی موفق باشند، و در عین حال ممکن است ثروتمندها به دلیل «کسری رفاه» در این مسابقه عقب بمانند. به همین دلیل است که نیوزیلند در مقایسه با امریکا، ثروت کمتری را (بر مبنای سرانه GDP) به رفاه بیشتری بدل کرده است؛ اما آنچه از شاخص رفاه لگاتوم برمیآید در مقایسه با سال گذشته، جای تعمق بیشتری دارد. آسیای جنوبی و جنوب شرقی در دستیابی به رفاه گامهای بلندی برداشتهاند. رفاه در آمریکای شمالی همچنان بالاست اما با رکود مواجه شده است. یک دهه دستاوردهای رفاهی در آمریکای لاتین در حال ناپدید شدن است. رفاه اروپا رو به رشد است اما نابرابری در رفاه شرق و غرب آن مشاهده میشود. امارات متحده پیشگام دستیابی به رفاه در میان کشورهای مناست و در آفریقای سیاه گرچه تصویر رفاه رو به بهبود است اما هنوز از متوسط جهانی عقبتر ایستاده است. این همه بخشی از یافتههای کلیدی شاخص رفاه سال جاری میلادی هستند. در رتبه بندی رفاه، جای تعجب نیست که نیوزیلند صدرنشین جدول است و یمن در قهقرای آن جای گرفته است. بعد از نیوزیلند، کشورهای نروژ، فنلاند، سوئیس، کانادا، استرالیا، هلند، سوئد، دانمارک و بریتانیا در رتبههای دوم تا دهم جای گرفتهاند. امریکا رتبه هفدهم شاخص رفاه را کسب کرده است و کشورهای افغانستان، جمهوری آفریقای مرکزی، سودان و جمهوری دموکراتیک کنگو به ترتیب قبل از یمن قرار دارند. ایران امسال رتبه ۱۱۸ جهان را به نام خود رقم زده و به نظر میرسد در مقایسه با رتبه سال گذشته (106 در میان ۱۴۲ کشور) دچار کسری رفاه شده است؛ مانند سال گذشته، بهترین نمره ایران مربوط به شاخص آموزش و بدترین نمره کشور مربوط به شاخص آزادیهای فردی است. پس از آموزش، بهترین عملکرد ایران مربوط به شاخص سرمایه اجتماعی است که نمره ۷۴ را کسب کرده است.
* راه رفاه
نیوزیلند در صدر جدول مرفههای دنیا قرار گرفته است. این کشور در یک دهه گذشته، به سبب تلفیق عواملی چند از جمله جامعه مستحکم، بازار آزاد و باز و سطح بالایی از آزادیهای فردی، پیوسته از «مازاد رفاه» چشمگیری بهرهمند شده است. این مسیر در رسیدن به رفاه، از سوی دیگر کشورهای مشترکالمنافع توسعه یافته الگوبرداری شده و اثبات شده است که بهترین راه برای دستیابی به رفاه است. یکی از این کشورها انگلستان است که در دستیابی به رفاه، مقام سوم جهان را به خود اختصاص داده و از آلمان و امریکا، بالاتر ایستاده است.
امریکا نیز در یک دهه گذشته، پیوسته «رفاه مازاد» ایجاد کرده، اما اکنون رفاه این کشور به رکود رسیده است. این رکود، همراه با این تفکر که جهانی سازی عده زیادی را تنها و بدون حمایت رها کرده است، سبب نارضایتی در میان امریکاییها شده است؛ شهروندانی که حالا برای درمان فوری دردهایشان، به دام پوپولیسم افتادهاند. اروپا هم داستان مشابهی دارد؛ گسترش پوپولیسم در اروپا، یکی از مرفهترین قارههای جهان را به خطر انداخته است.
|
بخشی از جدول رتبه بندی شاخص رفاه لگاتوم - 2016 |
||||||||||
|
رتبه |
کشور |
کیفیت اقتصاد |
محیط کسب و کار |
حکمرانی |
آموزش |
بهداشت |
ایمنی و امنیت |
آزادی فردی |
سرمایه اجتماعی |
محیط زیست |
|
1 |
نیوزلند |
1 |
2 |
2 |
15 |
12 |
19 |
3 |
1 |
13 |
|
2 |
نروژ |
7 |
10 |
3 |
5 |
13 |
6 |
11 |
6 |
5 |
|
3 |
فنلاند |
12 |
8 |
1 |
3 |
21 |
18 |
8 |
11 |
2 |
|
4 |
سوئیس |
4 |
9 |
6 |
1 |
3 |
8 |
18 |
16 |
8 |
|
5 |
کانادا |
13 |
3 |
9 |
14 |
16 |
22 |
2 |
3 |
19 |
|
6 |
استرالیا |
15 |
7 |
13 |
4 |
8 |
20 |
12 |
2 |
14 |
|
7 |
هلند |
2 |
14 |
4 |
2 |
5 |
12 |
7 |
13 |
36 |
|
8 |
سوئد |
3 |
13 |
5 |
13 |
6 |
10 |
14 |
18 |
9 |
|
9 |
دانمارک |
6 |
11 |
7 |
12 |
23 |
5 |
13 |
7 |
18 |
|
10 |
انگلستان |
10 |
5 |
11 |
6 |
20 |
13 |
15 |
12 |
10 |
|
17 |
امریکا |
14 |
1 |
22 |
8 |
32 |
52 |
26 |
4 |
35 |
|
19 |
سنگاپور |
8 |
6 |
18 |
10 |
2 |
1 |
97 |
31 |
11 |
|
41 |
امارات متحده عربی |
21 |
23 |
53 |
66 |
28 |
32 |
109 |
25 |
43 |
|
46 |
قطر |
24 |
24 |
60 |
93 |
15 |
41 |
98 |
36 |
69 |
|
104 |
هند |
67 |
86 |
47 |
102 |
113 |
135 |
102 |
84 |
140 |
|
117 |
مصر |
105 |
101 |
117 |
92 |
88 |
93 |
146 |
134 |
131 |
|
118 |
ایران |
114 |
114 |
136 |
71 |
92 |
120 |
145 |
74 |
111 |
|
147 |
افریقای مرکزی |
141 |
143 |
139 |
148 |
148 |
149 |
142 |
143 |
89 |
|
148 |
افغانستان |
125 |
127 |
147 |
141 |
138 |
146 |
149 |
145 |
147 |
|
149 |
یمن |
149 |
149 |
149 |
142 |
125 |
140 |
147 |
148 |
145 |
دو پیشگام رشد رفاه در جهان در مدت ۱۰ سال گذشته، پرجمعیتترین کشورهای جهان، یعنی چین و هند بودهاند. میلیونها نفر از شهروندان این دو کشور از فقر نجات پیدا کردهاند و به جاده رفاه رسیدهاند. موفقیت این کشورها، مرهون آزادسازی اقتصاد و پیوستن به اقتصاد جهانی است اما، هر دو با مشکلات زیست محیطی جدی مواجه شدهاند و البته هرکدام پروفایل رفاه کاملاً متفاوتی به دست آوردهاند. عملکرد چین در حکمرانی و آزادیهای فردی همچنان ضعیف است در حالی که هند، در دو حوزه بهداشت و آموزش دچار عقب افتادگی است.
- موانع رفاه
این واقعیت که ثروت معادل رفاه نیست، به وضوح در کشورهایی که به ذخایر نفتی عظیمی دسترسی دارند قابل مشاهده است. در مدت ۱۰ سال گذشته، دولتهای حاشیه خلیج فارسی، پیوسته در دستیابی به رفاهی که متناسب با ثروتشان باشد، ناکام ماندهاند.
در این میان امارات متحده عربی خود را مستثنی کرده و ونزوئلا، بزرگترین «کسری رفاه» را به نام خود رقم زده است؛ مانند گذشته، بزرگترین مانع بر سر راه رفاه، جنگ و سایر انواع خشونت است.
برخی از کم رفاهترین کشورهای جهان -عراق، یمن و لیبی - اخیراً درگیر جنگهای داخلی بودهاند. در آمریکای لاتین، پیشرفتهای بسیار زیاد اجتماعی و اقتصادی که در سالهای اخیر حاصل شده است، به دلیل سطح بالای خشونت، به ویژه خشونتهای مربوط به مواد مخدر، در معرض خطر است. مانع دیگر مهم رفاه یعنی فساد، در همه جای دنیا رواج دارد و حتی در کشورهای اروپایی مانند ایتالیا، به اندازه سایر کشورها مخرب و زیان بار است.
- رفاه: منطقه به منطقه
در افریقای سیاه، رفاه رو به رشد است اما همچنان پایینتر از متوسط جهان قرار دارد. گرچه محیط کسب و کار در اقتصادهای وابسته به مواد خام (Commodity-dependent) در کل بهبود پیدا کرده اما این کشورها همچنان با چالشهای متعددی روبهرو هستند. آموزش و بهداشت نیز بهبود یافته اما هنوز بزرگترین مانع این منطقه برای دستیابی به رفاه محسوب میشود.
شهروندان اروپایی، از ثروتمندترین، سالمترین و ایمنترین مردم جهان به شمار میروند. در فهرست ردهبندی، از میان ۲۰ کشور برتر جهان، ۱۵ کشور اروپایی هستند. با وجود این، تداوم آشفتگیهای اقتصادی در کشورهای ناحیه یورو، بحران مهاجران و رأی مردم انگلستان به جدایی از اتحادیه منجر به بروز اختلافاتی شده است که پیشرفت رفاه در آینده را تهدید میکند.
رکود رفاه در آمریکای شمالی
در خاورمیانه و شمالی آفریقا (MENA) کشورهای حاشیه خلیج فارسی که به نفت دسترسی دارند، در تلاشاند تا به متنوع سازی اقتصادی برسند اما همگی، در فراهم کردن رفاه برای شهروندانشان ناموفق بودهاند. هیچ منطقه دیگری به قدر این ناحیه از پیامدهای نامطلوب جنگ صدمه ندیده است، کم رفاهترین کشورهای مِنا (عراق، یمن و لیبی) همگی درگیر جنگ داخلی هستند. در این میان، در شمال آفریقا، بهار عربی دورنمای دیگری را برای رفاه کشورها رقم زده است.
گزارش لگاتوم نشان میدهد در آسیا و اقیانوسیه، چهار کشور به معنای واقعی به رفاه دست پیدا کرده است. کلمبیا، سریلانکا، اندونزی و نپال، به علاوه، در چین و هند به مدد رشد سریع اقتصادی میلیونها نفر از فقر نجات پیدا کردهاند و در نتیجه سبب افزایش رفاه جهانی شدهاند. در این حین، استرالیا و نیوزیلند که از سطح رفاه مشابهی بهرهمند بودهاند، در مدت شش سال گذشته با یکدیگر تفاوتهای قابل ملاحظهای پیدا کردهاند.
در یک دهه گذشته، آمریکای شمالی شاهد رکود قابل توجهی در رفاه بوده است. رفاه کاناداییها تا حدی افزایش یافته در حالی که رفاه امریکا، در مقایسه با سال ۲۰۰۷ تغییری نکرده است. هم در کانادا و هم در امریکا، دستاوردهای حوزه سلامت، ایمنی و امنیت، پایینتر از دستاوردهای دیگر مناطق جهان است.
امریکای لاتین در ۱۰ سال گذشته تحولات اجتماعی و اقتصادی عمیقی را تجربه کرده است. در حالی که این تحولات به دستاوردهای ارزشمندی در حوزه آموزش، دموکراسی و رفع فقر منجر شده اما امریکای لاتین هنوز نتوانسته است رفاهی متناسب با ثروتش برای شهروندان خود فراهم کند.
این ناحیه، در مقایسه با برخی از کشورهای کمتر ثروتمند آسیا، هنوز مرفه به شمار نمیرود.
منبع : مجله تجارت فردا
دیدگاه تان را بنویسید