برج قلعۀ محمد خان دشتی در خورموج و چالش حریم آثار باستانی

۵۵آنلاین :

حمیدرضا سروری

دژ خورموج یا قلعۀ محمد‌خان دشتی یکی از اثرهای باستانی استان بوشهر است. این دژ در ابتدا دارای چهار حصار،چهار برج،اندرونی،عمارت مرکزی،قراولخانه و اصطبل بوده است. قلعه محمد‌خان دشتی از نمونه‌های معماری دورۀ قاجار است. گذر زمان و دست اندازیهای نابخردانۀ انسانی باعث شده که امروزه تنها یک برج و بخشهای ویران شدۀ دیگری از دژ برجا مانده باشد!تنها برج مانده در سال1379خورشیدی و به شمارۀ 3032 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است. بزرگترین ضربه به دژ در سال1357خورشیدی روی داده است. در آن هنگام شهرداری خورموج بخش بزرگی از دژ را برای ایجاد ساختمان تازۀ شهرداری نابود کرد! به طور کلی در سیاهۀ کارهای انجام شده از سوی شهرداریها در شهرهای گوناگون ایران از این دست دسته‌گل به آب دادنها به فراوانی دیده می‌شود!شوربختانه حال و روز تنها برج مانده هم خوب نیست!و ساخت و سازهای پیرامون آن به شدت می‌تواند به برج آسیب بزند در واقع تنها برج برجا مانده دژ محمد خان دشتی بین ساختمانهای چند طبقۀ شهری گم شده و شاید اگر در فهرست آثار ملی ثبت نشده بود همین امروز و به راحتی ویرانش می‌کردند!هرچند ثبت در فهرست آثار ملی هم به تنهایی نمی‌تواند بنایی را از گزند آسیب و ویرانی پاسداری کند! بناهای ثبت شدۀ زیادی را سراغ داریم که نابود شدند!تعدادی از سنگهای تاریخی هم در وضعیتی ناخوشایند،کنار برج روی همدیگر رها شده‌اند!به نظر می‌رسد درسالهای آینده هم با مشکل رعایت نکردم حریم آثار باستانی و بی‌توجهی نسبت به نگهداری از آثار باستانی روبرو باشیم.