بلومبرگ: هوش مصنوعی در کانون مذاکرات روسای جمهور آمریکا و چین

بلومبرگ نوشت: هوش مصنوعی در دیدار روز پنجشنبه دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، با شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، یکی از محورهای اصلی مذاکرات خواهد بود. هر دو ابرقدرت، هوش مصنوعی را میدان جدید رقابت اقتصادی خود می‌دانند. ترامپ روز ۱۳ سپتامبر اعلام کرد: «هرکس هوش مصنوعی را ببرد، پیروز می‌شود.»

پرسش این است که آیا دو کشور می‌توانند اختلافات خود را کنار بگذارند و برای ایجاد یک محیط امن و پایدار در حوزه هوش مصنوعی همکاری کنند یا خیر. در حال حاضر، هیچ‌یک به انگیزه‌های طرف مقابل اعتماد ندارد و هیچ‌کدام نیز نمی‌خواهد سرعت پیشرفت خود را کاهش دهدادامه، مهم‌ترین نقاط اختلاف در رقابت هوش مصنوعی میان آمریکا و چین آمده است:

قاچاق تراشه و دسترسی از راه دورآمریکا از سال ۲۰۲۲ صادرات قدرتمندترین تراشه‌های هوش مصنوعی طراحی‌شده در این کشور به چین را به دلایل امنیت ملی محدود کرده است. اما اکنون آگاهی فزاینده‌ای وجود دارد که این اقدامات آن‌طور که برنامه‌ریزی شده بود، مؤثر نبوده‌اند.

دادستان‌های آمریکایی چندین تحقیق مهم را درباره قاچاق احتمالی تراشه‌های پیشرفته هوش مصنوعی ساخت شرکت انویدیا به مشتریان چینی دنبال کرده‌اند. در شاخص‌ترین پرونده تاکنون، وزارت دادگستری آمریکا اوایل امسال «یی-شیانگ (والی) لیاو»، یکی از بنیان‌گذاران شرکت سوپرمایکرو کامپیوتر، را متهم کرد که به ارسال سرورهای مونتاژشده در آمریکا، حاوی تراشه‌های پیشرفته انویدیا، برای مشتریان چینی و نقض محدودیت‌های صادراتی آمریکا کمک کرده است. لیاو اتهامات را نپذیرفته و انویدیا نیز اعلام کرده است که رویه‌های سختگیرانه‌ای برای رعایت مقررات دارد.زمانی که آزمایشگاه چینی «مون‌شات اِی‌آی» یک مدل زبانی بزرگ به نام Kimi K3 عرضه کرد که تقریباً با عملکرد رقبای پیشرو آمریکایی برابری می‌کرد، یکی از مقام‌های کاخ سفید این شرکت را متهم کرد که تراشه‌های انویدیا را به‌طور غیرقانونی به دست آورده و از طریق تایلند به آنها دسترسی از راه دور پیدا کرده است. دولت چین این اتهامات را رد کرده و مون‌شات نیز به آنها پاسخی نداده است.

نمایندگان کنگره آمریکا همچنین مدعی شده‌اند که شرکت‌های هوش مصنوعی چینی با اجاره توان محاسباتی مستقر در کشورهای دیگر، از یک خلأ موجود در محدودیت‌های صادراتی استفاده می‌کنند. یک طرح دوحزبی که هم‌اکنون در کنگره در دست بررسی است، قصد دارد دسترسی از راه دور چین به تراشه‌های انویدیا از طریق خدمات رایانش ابری را محدود کند. وزارت بازرگانی آمریکا نیز در حال بررسی راه‌هایی برای استفاده احتمالی از اختیارات خود در زمینه کنترل صادرات برای مقابله با این رویه است.
 

تقطیر مدل‌ها
 

دولت آمریکا حدود نیم‌دوجین شرکت چینی، از جمله DeepSeek، Moonshot AI، Z.AI Co. و واحد هوش مصنوعی شرکت Alibaba Group Holding Ltd. را متهم کرده است که برای بازتولید توانایی‌های مدل‌های پیشرو آمریکایی، از فرایند «تقطیر» در مقیاس صنعتی استفاده می‌کنند.تقطیر، روشی رایج است که در آن با کپی‌کردن توانایی استدلال و رفتار یک مدل هوش مصنوعی بسیار بزرگ‌تر، پیچیده‌تر و قدرتمندتر، یک مدل کوچک‌تر ساخته می‌شود؛ روشی که می‌تواند به‌عنوان میان‌بری برای اجتناب از آموزش پرهزینه و زمان‌بر مورد استفاده قرار گیرد. مسئله زمانی ایجاد می‌شود که این کار بدون اجازه انجام شود. دولت چین این اتهامات را بی‌اساس دانسته است.

دستیابی به مصالحه در این زمینه دشوار خواهد بود، زیرا دو کشور باید درباره اینکه چه فعالیت‌هایی مصداق «تقطیر نامناسب» محسوب می‌شود به توافق برسند و همچنین بر سر سازوکارهای جمع‌آوری شواهد و تأیید استخراج غیرمجاز مدل‌ها توافق کنند.

خطرات فاجعه‌بار
 

امسال، «عامل‌های» هوش مصنوعی ظهور کرده‌اند که قادرند وظایف پیچیده را به‌طور مستقل انجام دهند و سیستم‌های هوش مصنوعی نیز با حداقل دخالت انسان شروع به بهبود خود کرده‌اند. این روند موجی از نگرانی را در صنعت به راه انداخته که هوش مصنوعی ممکن است آن‌قدر هوشمند شود که انسان‌ها دیگر نتوانند آن را کنترل کنند.

چهره‌های برجسته صنعت هشدار داده‌اند که بدون ایجاد سازوکارهای حفاظتی جدید، هوش مصنوعی می‌تواند خسارت‌های جبران‌ناپذیری به اکوسیستم دیجیتال وارد کند و حتی بشریت را تهدید کند.

داریو آمودی، مدیرعامل شرکت Anthropic PBC، اوایل ماه جاری در مقاله‌ای ۳۸۰۰ کلمه‌ای درباره تهدید وجودی هوش مصنوعی هشدار داد؛ مقاله‌ای که بحث درباره ایمنی هوش مصنوعی را تشدید کرد. آمودی متعهد شد سرعت توسعه مدل‌های پیشرفته این شرکت را کاهش دهد تا خطرات آنها بهتر درک شود و رقبای آمریکایی، از جمله OpenAI، نیز وعده داده‌اند اقدامات مشابهی را اجرا کنند.

مدیرعامل Anthropic همچنین خواستار مقررات‌گذاری بیشتر دولتی در حوزه هوش مصنوعی شد و گفت واشنگتن باید یک تلاش بین‌المللی برای ایمنی هوش مصنوعی را هماهنگ کند؛ چرا که این نگرانی وجود دارد که حتی اگر شرکت‌های آمریکایی سرعت توسعه خود را محتاطانه‌تر کنند، رقبای آنها در چین چنین رویکردی نداشته باشند.

اظهارات آمودی با واکنش شدید ترامپ مواجه شد. ترامپ درخواست مدیرعامل Anthropic برای وضع سازوکارهای حفاظتی جدید را رد کرد و هشدارهای وجودی درباره هوش مصنوعی را «یک حقه» خواند.

مقام‌های پکن نیز به‌شدت به نوشته آمودی واکنش نشان دادند و آن را «ترساندن مردم» توصیف کردند و آزمایشگاه‌های هوش مصنوعی آمریکا را به «رقابت مخرب» متهم کردند. آمودی مدت‌هاست به دلیل حمایت از تشدید کنترل‌های صادراتی آمریکا با هدف محروم‌کردن شرکت‌های هوش مصنوعی چینی از تجهیزات حیاتی مانند تراشه‌ها، با دولت پکن اختلاف داشته است. او در مقاله اخیر خود نیز بار دیگر بر این درخواست تأکید کرد.

در عین حال، چین نگرانی‌های خود درباره ایمنی را نیز مطرح کرده است؛ از جمله اینکه توانایی‌های سایبری مدل Mythos شرکت Anthropic ممکن است به‌عنوان سلاحی علیه منافع چین مورد استفاده قرار گیرد.

برای اینکه دو کشور بتوانند چارچوبی ایجاد کنند که احتمالاً سرعت رقابت شتابان برای تسلط بر هوش مصنوعی پیشرفته را کاهش دهد، به اعتمادسازی قابل‌توجهی نیاز خواهد بود. آنها باید بر سر تعریف یک سیستم هوش مصنوعی ناامن و همچنین اقداماتی که باید در صورت عبور قابلیت‌های یک سیستم از حدود قابل‌کنترل انجام شود، به توافق برسند.

در حال حاضر، کاهش خسارت‌ها می‌تواند یکی از زمینه‌های بالقوه همکاری باشد. آمریکا و چین می‌توانند برای جلوگیری از دسترسی مجرمان سایبری و تروریست‌ها به مدل‌های قدرتمند هوش مصنوعی همکاری کنند؛ مدل‌هایی که ممکن است برای حمله به زیرساخت‌های حساس یا طراحی سلاح‌های زیستی جدید مورد استفاده قرار گیرند.

برخی متخصصان امنیتی از دولت‌های آمریکا و چین خواسته‌اند برای احتمال نفوذ یک عامل هوش مصنوعی سرکش به سامانه فرماندهی هسته‌ای یک کشور یا آغاز یک حمله سایبری که ممکن است از سوی کشور هدف به‌اشتباه به‌عنوان حمله‌ای عمدی تفسیر شود، آماده باشند.

یکی از پیشنهادها، ایجاد یک خط ارتباط اضطراری (هات‌لاین) است تا یک دولت بتواند دولت دیگر را درباره حمله‌ای که منشأ آن هوش مصنوعی است، هشدار دهد.
 

ربات‌های انسان‌نما با هوش مصنوعی
 

رقابتی برای ساخت ربات‌های انسان‌نمایی که از نظر تجاری قابل‌عرضه باشند، در جریان است؛ ربات‌هایی که با تجهیز به هوش مصنوعی بتوانند محیط فیزیکی را بهتر درک و در آن حرکت کنند.

شرکت‌های آمریکایی بسیاری از بزرگ‌ترین پیشرفت‌ها را در حوزه رباتیک رقم زده‌اند، اما اکنون شرکت‌های چینی در زمینه گسترش استفاده تجاری از ربات‌های انسان‌نما با سرعت بیشتری پیش می‌روند. چین خواهان دسترسی بیشتر این محصولات به بازارهای غربی است.

در مقابل، آمریکا واردات ربات‌های انسان‌نما و چهارپای چینی را به دلایل امنیت ملی محدود کرده است. همچنین قرار است از ژانویه ۲۰۲۷ مقررات خرید دولتی اجرایی شود که پیمانکاران دفاعی آمریکا را از تأمین طیفی از موادی که در چین استخراج، پالایش، جداسازی، ذوب یا تولید شده‌اند، منع خواهد کرد؛ اقدامی که با هدف تشویق تولید این مواد در کشورهای دیگر انجام می‌شود.

چین سال گذشته در جریان مناقشه تعرفه‌ای با دولت ترامپ توانست از نقش مسلط خود در تأمین مواد معدنی حیاتی برای چندین صنعت آمریکا به‌عنوان اهرم فشار استفاده کند.

به گفته کارشناسانی از جمله متخصصان آژانس بین‌المللی انرژی و بنیاد جیمزتاون، چین حدود ۸۰ درصد از چندین لایه مهم زنجیره تأمین سخت‌افزار، از جمله آهن‌رباهای عناصر نادر و مجموعه عملگرهای موردنیاز برای ساخت ربات‌های انسان‌نما در مقیاس گسترده، را تحت کنترل دارد.

پروژه ربات انسان‌نمای Optimus شرکت تسلا متعلق به ایلان ماسک، پیش‌تر نیز تحت تأثیر محدودیت‌های صادراتی چین بر آهن‌رباها قرار گرفته است.