ماجرای نامه دست‌نویس بن‌زاید به ملک سلمان | تلاش امارات برای ارتباط مستقیم با پادشاه عربستان

میدل ایست آی نوشت: نامه رئیس‌جمهور امارات به پادشاه سالخورده عربستان، اقدامی علیه ولیعهد تلقی شد. این نامه دست‌نویس از سوی برخی ناظران تلاشی برای دور زدن ولیعهد قدرتمند، محمد بن سلمان، ارزیابی شده است.

تماس مستقیم محمد بن زاید آل نهیان، رئیس‌جمهور امارات متحده عربی، با ملک سلمان، پادشاه ۹۰ ساله عربستان سعودی، از سوی دیپلمات‌های آمریکایی و عرب به‌عنوان تلاشی برای دور زدن محمد بن سلمان، ولیعهد قدرتمند عربستان، ارزیابی شده است.

چندین رسانه سعودی و اماراتی روز دوشنبه گزارش دادند که رهبر امارات نامه‌ای دست‌نویس برای ملک سلمان ارسال کرده است.

رسانه‌های خبری عربستان گزارش دادند که این نامه به وضعیت روابط میان دو همسایه خلیج فارس پرداخته است؛ در حالی که خبرگزاری رسمی امارات، وام (WAM)، اعلام کرد که این نامه در واقع دعوتی شخصی از ملک سلمان برای سفر به ابوظبی و شرکت در یک کنفرانس آب تحت حمایت سازمان ملل در ماه دسامبر بوده است.

ناظران امور خلیج فارس گفتند این نامه نشان‌دهنده روابط حساسی است که میان ولیعهد سعودی و همتای اماراتی او وجود دارد.

یک مقام غربی که از این موضوع اطلاع دارد گفت: «اماراتی‌ها احساس کردند گزینه دیگری جز این نداشتند که مستقیماً به بالاترین سطح مراجعه کنند.»

او افزود: «ام‌بی‌اس از این رویکرد خوشحال نخواهد شد.»

منظور او از «ام‌بی‌اس»، محمد بن سلمان، ولیعهد سعودی بود که معمولاً با حروف اول نامش شناخته می‌شود.

ملک سلمان که پس از مرگ برادر ناتنی‌اش، ملک عبدالله، در سال ۲۰۱۵ به پادشاهی رسید، به‌ندرت به خارج از کشور سفر می‌کند. آخرین سفر عمومی شناخته‌شده او در سال ۲۰۱۹ بود که برای شرکت در اجلاس سران اتحادیه عرب به تونس رفت.

در همین حال، پسر او، محمد بن سلمان، حاکم بالفعل کشور است و کنترل اهرم‌های اصلی حکومت را در اختیار دارد. او همچنین در بالاترین سطوح، نماینده عربستان است و اخیراً یک سفر دو روزه به فرانسه را به پایان رسانده؛ سفری که طی آن با امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، درباره توافق‌های دوجانبه و تحولات خاورمیانه دیدار و گفت‌وگو کرد.

این نامه توسط ماتر سالم علی مران الظاهری، سفیر امارات در ریاض، به ولید الخریجی، معاون وزیر خارجه عربستان، تحویل داده شد.

این نخستین بار نیست که یک کشور تلاش می‌کند محمد بن سلمان را دور بزند؛ اما این اقدام در شرایطی صورت گرفته که روابط میان دو کشور ثروتمند نفتی، که زمانی متحدان نزدیکی بودند، همچنان در حال تنش‌آمیزتر شدن است.

تشدید چشمگیر تنش‌ها میان ریاض و ابوظبی

تنش‌ها در آغاز سال جاری میلادی به شکلی چشمگیر تشدید شد؛ زمانی که عربستان سعودی به متحدان جدایی‌طلب امارات در یمن حمله هوایی کرد.

دو کشور همچنین در جنگ داخلی سودان از طرف‌های مخالف یکدیگر حمایت می‌کنند.

آمریکا پیشنهاد میانجیگری داده است و انتظار می‌رفت یک مقام ارشد واشنگتن این هفته به امارات سفر کند، اما به گفته یک منبع آمریکایی، این سفر هرگز انجام نشد.

همچنین بر اساس اطلاعات انتظار می‌رفت استیو ویتکاف، فرستاده ویژه دونالد ترامپ در امور صلح، اوایل ماه جاری میلادی به امارات سفر کند، اما سفر او نیز لغو شد.

آیا امارات کانال «طحنون» را دور زده است؟

جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، برای مدت کوتاهی موجب همسویی عربستان سعودی و امارات شد و هر دو کشور خلیج فارس در حملات آمریکا به ایران مشارکت کردند.

اما عربستان پس از آن به حمایت از میانجیگری از طریق پاکستان، متحد دیرینه خود، روی آورد؛ اقدامی که امارات تلاش کرد مانع آن شود.

ولیعهد سعودی در نامه‌ای به «شیخ جاسوس» امارات درباره یمن و سودان شکایت کرده بود.

اوایل ماه جاری، عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه از یک توافق دفاعی مشترک جدید رونمایی کردند.

این «پیمان مکه» به‌عنوان چارچوبی امنیتی جایگزین برای شراکت رو به گسترش میان اسرائیل و امارات دیده می‌شود.

اگرچه عربستان و شرکایش تأکید کرده‌اند که پیمان مکه رقیبی برای کشورهای همسایه نیست و عضویت دیگر کشورها در آن آزاد است، چندین تحلیلگر و مفسر اماراتی از این توافق انتقاد کرده‌اند.

عبدالخالق عبدالله، تحلیلگر سیاسی و مشاور سابق محمد بن زاید، نوشت: «یکی از شروط موفقیت هر ائتلافی، شناسایی دشمن مشترک است. بنابراین دشمن کشورهای عضو این ائتلاف چه کسی است؟»

نامه رهبر امارات از این جهت قابل توجه است که ظاهراً کانال جداگانه‌ای را که محمد بن سلمان برای میانجیگری پیشنهاد کرده بود نیز رد می‌کند.

میدل ایست آی اوایل سال جاری فاش کرده بود که ولیعهد سعودی نامه‌ای به طحنون بن زاید، مشاور امنیت ملی امارات، نوشته و نگرانی‌های ریاض درباره فعالیت‌های امارات در یمن و سودان را در آن مطرح کرده بود.

آن نامه یک کانال رسمی برای میانجیگری پیشنهاد می‌کرد که از طریق برادر و مشاور ولیعهد سعودی، خالد بن سلمان، وزیر دفاع عربستان، انجام شود.

طحنون که به لقب «شیخ جاسوس» معروف است، عالی‌ترین مقام امارات در حل‌وفصل مسائل و بحران‌هاست.

او در سال ۲۰۱۷ نقش اصلی را در احیای روابط دیپلماتیک با قطر پس از بحران و شکاف خلیج فارس ایفا کرد.

در دوره اخیر نیز رویترز گزارش داده بود که طحنون میزبان اعضایی از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران در مذاکراتی بوده که با هدف متوقف کردن حملات علیه امارات انجام شده است.

جمع‌بندی: گزارش می‌گوید نامه مستقیم محمد بن زاید به ملک سلمان صرفاً یک دعوت تشریفاتی تلقی نشده و در محافل دیپلماتیک به‌عنوان پیامی سیاسی و تلاشی برای عبور مستقیم از محمد بن سلمان دیده شده است؛ اقدامی که نشان می‌دهد شکاف میان ریاض و ابوظبی، به‌رغم همکاری‌های مقطعی در برابر ایران، همچنان عمیق است.