توانیر: هر دستگاه ماینر در ماه به اندازه ۱۰ واحد مسکونی، برق مصرف می‌کند

استخراج غیرمجاز رمزارز در سال‌های اخیر به یکی از چالش‌های جدی صنعت برق کشور تبدیل شده است؛ فعالیتی که به گفته مسئولان، هر دستگاه آن به‌طور متوسط به اندازه برق ۱۰ واحد مسکونی مصرف دارد و با تحمیل بار سنگین و دائمی به شبکه، به‌ویژه در روزهای اوج مصرف، پایداری تأمین برق را با تهدید مواجه می‌کند.

استخراج غیرمجاز رمزارز در سال‌های اخیر به یکی از چالش‌های جدی صنعت برق کشور تبدیل شده است؛ فعالیتی که به گفته مسئولان، هر دستگاه آن به‌طور متوسط به اندازه برق ۱۰ واحد مسکونی مصرف دارد و با تحمیل بار سنگین و دائمی به شبکه، به‌ویژه در روزهای اوج مصرف، پایداری تأمین برق را با تهدید مواجه می‌کند.

استخراج غیرمجاز رمزارزها طی سال‌های اخیر که عمدتاً به دلیل مصرف بالای برق و استفاده از تعرفه‌های یارانه‌ای انجام می‌شود، هم‌زمان با بحران کم‌آبی و کاهش تولید نیروگاه‌های برق‌آبی، فشار مضاعفی بر شبکه برق کشور وارد کرده است.

دستگاه‌های استخراج رمزارز که اغلب در خانه‌ها، واحدهای صنعتی متروکه و حتی در برخی ادارات و مراکز مختلف کشف شده‌اند، علاوه بر افزایش مصرف برق، می‌توانند موجب ناپایداری شبکه و افزایش خاموشی‌ها در فصل تابستان شوند.

از نگاه کارشناسان، استخراج غیرمجاز رمزارز تنها به افزایش مصرف برق محدود نمی‌شود و پیامدهای زیست‌محیطی نیز به همراه دارد. ایجاد مزارع استخراج بیت‌کوین نیازمند مصرف بالای برق و فعالیت ۲۴ ساعته است؛ فرایندی که گرمای زیادی تولید می‌کند و برای خنک نگه‌داشتن محیط، استفاده شبانه‌روزی از تجهیزات سرمایشی به‌ویژه کولرهای گازی را ضروری می‌سازد. همین مسئله نیز به شکل مستقیم بر روند افزایش مصرف برق اثر می‌گذارد.

برآوردها نشان می‌دهد حدود ۲۰۰۰ مگاوات از بار شبکه برق کشور به مصرف غیرمجاز رمزارزها اختصاص دارد؛ رقمی قابل توجه که نشان‌دهنده اثرگذاری جدی این پدیده بر تراز مصرف برق است. از این رو، تفکیک میان ماینرهای مجاز و غیرمجاز اهمیت زیادی دارد. ماینرهای مجاز با رعایت قوانین و مقررات و پرداخت هزینه برق بر اساس تعرفه‌های مصوب فعالیت می‌کنند، اما ماینرهای غیرمجاز با استفاده از انشعاب‌های غیرقانونی یا دستکاری در کنتورهای برق، بدون پرداخت هزینه واقعی، به استخراج رمزارز می‌پردازند.

در همین رابطه، هادی سفیدمو - مجری نظارت و ساماندهی استخراج رمزدارایی شرکت توانیر - با بیان اینکه هر دستگاه ماینر به طور متوسط در ماه به اندازه مصرف برق ۱۰ واحد مسکونی برق مصرف می‌کند، اظهار کرد: مصرف برق هر دستگاه ماینر حدود سه و نیم کیلووات است و این در حالی است که متوسط توان مصرفی هر کنتور واگذارشده به مشترکان حدود پنج کیلووات است.

وی ادامه داد: اگر یک ماینر حدود سه کیلووات از این ظرفیت را مصرف کند، عملاً بخش زیادی از ظرفیت مصرف خانگی از بین می‌رود. اگر مشترکی بخواهد با کنتور خانگی یک دستگاه ماینر روشن کند، قبض برق او حدود هفت تا هشت میلیون تومان خواهد شد و در ادامه نیز به‌راحتی شناسایی می‌شود. اما متخلفان معمولاً از برق غیرمجاز استفاده می‌کنند و همین مسئله، شناسایی آن‌ها را تا حدودی دشوارتر می‌کند.

دستگاه ماینر فشار مضاعف و مستمری به شبکه برق وارد می‌کند. همه تجهیزات یک واحد مسکونی در زمان‌های مختلف به شبکه متصل می‌شوند و در زمان‌هایی نیز خاموش هستند، اما ماینرها به صورت ۲۴ ساعته به شبکه برق متصل‌اند.

وزارت نیرو برای مقابله با ماینرهای غیرمجاز و مدیریت مصرف انرژی در کشور، مجموعه‌ای از برنامه‌های تشویقی و تنبیهی را در دستور کار قرار داده است. این برنامه‌ها با هدف کاهش مصرف غیرقانونی برق، بهبود کارایی انرژی و هدایت فعالیت‌ها به سمت استخراج قانونی رمزارز طراحی شده‌اند.

در همین راستا، شرکت توانیر برای تقویت روند شناسایی مراکز غیرمجاز استخراج رمزارز، سقف پاداش پرداختی به معرفی‌کنندگان این مراکز را ابتدا از ۵۰ میلیون تومان به ۲۰۰ میلیون تومان و سپس به ۳۰۰ میلیون تومان افزایش داد. همچنین پاداش عاملان شناسایی نیز در ازای کشف هر دستگاه ماینر غیرمجاز، ۱.۵ میلیون تومان تعیین شد و شهروندان می‌توانستند از طریق سامانه پیامکی ۳۰۰۰۵۱۲۱ آدرس مراکز مشکوک را ارسال کنند.

بر اساس اصلاحیه جدید، پاداش کشف ۱۰ ماینر اول از ۱.۵ میلیون تومان به ۳ میلیون تومان برای هر دستگاه افزایش یافته و پاداش ۱۰ ماینر دوم نیز از ۱.۵ میلیون تومان به ۲ میلیون تومان برای هر دستگاه رسیده است. پاداش کشف ۳۰ تا ۲۰۰ دستگاه بدون تغییر و به ازای هر دستگاه ۱.۵ میلیون تومان باقی مانده و سقف پرداخت پاداش نیز از ۳۰۰ میلیون تومان به ۳۲۰ میلیون تومان افزایش یافته است.

در کنار این اقدامات، توسعه کنتورهای هوشمند نیز با هدف پایش دقیق‌تر مصرف برق در دستور کار قرار گرفته است. سال گذشته رکوردی در زمینه نصب کنتورهای هوشمند ثبت شد و به اندازه ۱۰ سال گذشته کنتور هوشمند نصب شد.

آن‌طور که مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق تهران بزرگ اعلام کرده، از ابتدای سال تاکنون حدود ۸۰۰ دستگاه ماینر غیرمجاز در شهر تهران از طریق روش‌هایی مانند داده‌کاوی، پایش شبکه و بازدیدهای میدانی کشف شده است.

نگاهی به آمارهای استانی نیز نشان می‌دهد برخورد با استخراج غیرمجاز رمزارز در نقاط مختلف کشور با جدیت دنبال می‌شود. مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق شیراز از کشف ۲۵۱ دستگاه ماینر غیرمجاز خبر داده و گفته است این طرح با هدف ایجاد برق پایدار، مقابله با استفاده‌های غیرمجاز و مدیریت بهینه مصرف انرژی در شیراز اجرا شده است.

از سوی دیگر، اوایل تیرماه نیز ۱۸۰ دستگاه استخراج رمزارز کشف شد. مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق استان فارس در این باره اعلام کرده است که این مراکز در جریان اقدامات تخصصی، عملیات بازرسی، پایش و رصد دقیق نقاط دارای نوسانات غیرعادی شناسایی شده‌اند. بر اساس ابلاغ شرکت توانیر، انشعاب‌هایی که به صورت غیرقانونی برای استخراج رمزارز در منازل، واحدهای تجاری، کارگاه‌ها و دامداری‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند، شناسایی و جمع‌آوری شده و با متخلفان برخورد قانونی صورت می‌گیرد.

مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق استان خوزستان نیز با ارائه گزارشی از اقدامات این شرکت در صیانت از شبکه سراسری، از جمع‌آوری ۱۱۱۸ دستگاه ماینر غیرمجاز از ابتدای سال تاکنون خبر داده است.

به تأکید وی، این تعداد دستگاه استخراج رمزارز غیرمجاز، معادل ۳.۷ مگاوات برق را به‌صورت غیرقانونی مصرف می‌کردند که با تلاش نیروهای عملیاتی شناسایی و جمع‌آوری شدند. استفاده غیرمجاز از برق و فعالیت مراکز استخراج رمز ارز بدون مجوز، علاوه بر تضییع حقوق عمومی، موجب افزایش تلفات انرژی، آسیب به تجهیزات شبکه و کاهش کیفیت خدمات‌رسانی به مشترکان می‌شود.

بدون تردید با تشدید گرمای هوا و افزایش مصرف برق در کشور، مقابله با استخراج غیرمجاز رمزارز به یکی از محورهای مهم مدیریت بار و حفظ پایداری شبکه برق تبدیل شده است؛ اقدامی که مسئولان معتقدند بدون مشارکت شهروندان، توسعه ابزارهای هوشمند و تشدید نظارت‌ها، به نتیجه مطلوب نخواهد رسید.