ارسال به دیگران پرینت

تک‌روی تشکل‌ها «توقع و نارضایتی» می‌آفریند

گفت‌وگوی «شهروند» با احمد بختیاری، مسئول هماهنگی استقرار سازمان‌های مردم‌نهاد در مناطق سیل‌زده

۵۵آنلاین :

هر نیرویی کار داوطلبانه انجام دهددر کنارش هستیم برخی ان‌جی‌اوها برای برندسازی خودشان فعالیت می‌کنند. اگر این فعالیت‌ها در راستای امدادرسانی یکپارچه باشد، مشکلی ‏با آن نداریم

امیر‌هاتفی نیا روزنامه‌نگار

ماجرایی که در زلزله کرمانشاه انتقاد بسیاری از فعالان اجتماعی را برانگیخت، تک روی سازمان‌های ‏مردم نهاد در مناطق حادثه‌دیده بود. تعدادی از چهره‌ها و ان‌جی‌اوها دوست داشتند به هر قیمتی پرچم ‏خودشان را بالا ببرند و دیگر فکری به حال آسیب دیدگان و اصل عدالت در توزیع نمی‌کردند. اما در سیل ‏اخیر ماجرا متفاوت است. انجمن‌های مردم نهادِ بسیاری به این نتیجه رسیده‌اند که تعامل با یکدیگر ‏می‌تواند نتیجه بهتری داشته باشد و درنهایت کمک‌رسانیِ مناسب‌تری صورت گیرد. احمد بختیاری، ‏مسئول هماهنگی استقرار سازمان‌های مردم‌نهاد در مناطق سیل‌زده است. او می‌گوید «حدود ١٨٠ ان‌جی‌او درحال کمک‌رسانی یکپارچه به مردم سیل زده‌اند.» این رقم، با توجه به سابقه تک روی‌ها در ‏بحران‌های مختلف، قابل توجه است. اما چیزی که نباید از آن غافل شد، آموزش نیروهای داوطلب ‏برای حضور در شرایط بحرانی است. در ادامه با بختیاری هم‌صحبت شده‌ایم تا درمورد فعالیت و ‏کارآمدیِ سمن‌ها در مناطق سیل زده بدانیم‎.

برخی از سَمن‌ها شیفته تک روی در زمان حادثه‌اند. برای همین، به نظرم شما کار و ‏مسئولیت سختی دارید. خیلی از آدم‌ها و انجمن‌ها دوست دارند در زمان بحران قهرمان شوند ‏و اسم و رسمی پیدا کنند. شما چطور انجمن‌هایی که می‌خواهند فقط پرچم خودشان را در ‏مناطق سیل زده برافرازند، مدیریت می‌کنید؟ موضوعی که شما می‌گویید، در حوادث گذشته خیلی پررنگ بود. یعنی هر تشکلی می‌خواست خودش ‏به صورت جداگانه فعالیت کند. اما واقعا در سیل اخیر در گلستان، لرستان و خوزستان اتفاق بهتری ‏افتاده. یعنی با هماهنگی‌هایی که سازمان داوطلبان هلال‌احمر انجام داده و با کاری که سازمان امور ‏اجتماعی کشور با استانداری‌ها پیش گرفته، می‌توانیم بگوییم که حداقل در جریان کارِ بالغ بر ٧٠درصد ‏از ان‌جی‌اوهاییم؛ این‌که چه کار می‌کنند و حوزه فعالیت‌شان چیست‎. یعنی با برندسازی تشکل‌های مردم نهاد مشکلی ندارید؟ خب برخی‌ها برای برندسازی خودشان فعالیت می‌کنند. اگر این فعالیت در راستای ما باشد، خیلی با آن ‏مشکلی نداریم. یعنی مشکلی نداریم که تشکل قوی شود و خودش را معرفی کند یا بتواند داوطلبان ‏بیشتری برای خودش جذب کند‎.‎ و اگر این برندسازی به توزیع عادلانه و خدمت یکپارچه لطمه بزند؟ خب طبیعتا زمانی ما با آن مشکلی نداریم که تشکل موردنظر منابع را در راستای امدادرسانی متمرکز ‏مصرف کند‎.‎ چطور؟ مثلا زمانی هست که تشکلی در منطقه‌ای فعالیت می‌کند و چون با جمعیت هلال‌احمر و دستگاه‌های ‏متولی هماهنگ نیست، به صورت موازی، دستگاه‌های دیگر هم در آن منطقه درحال خدمت رسانی‌اند. ‏یا مثلا ان‌جی‌اویی خدماتی را ارایه می‌دهد که چون شکل خدمات عمومی ما را ندارد، منطقه‌ای را ‏متوقع یا ناراضی می‌کند؛ چون افراد می‌بینند که مناطق کناری‌شان خدمات متفاوتی گرفته‌اند‎.‎ در سیل اخیر چقدر این موضوع را دیدید؟ در ماجرای گلستان، لرستان و خوزستان مقداری وضع بهتر شده. حتی ما در خوزستان درحال معرفی ‏سمن‌هایمان به شهرستان‌هاییم. برای مثال اگر ما پنج استان معین را برای خوزستان معرفی کرده‌ایم، ‏از طرفی هم گفته‌ایم که تشکل‌ها بروند و در این منطقه‌ها که فلان استان معینِ آن است همکاری کنند‎.‎ اما همان‌طور که گفتید این هماهنگی‌ها صددرصدی نیست‎.‎ بله. گفتم که صددرصد حضور تشکل‌ها را نتوانسته‌ایم در این‌جا جمع کنیم. اما با توجه به سابقه بحران‌‏ها همین ٧٠درصد هم خوب است. انجمن‌ها را پیدا کرده‌ایم و حرف زده‌ایم و به ماجرای یکپارچه ‏امدادرسانی وصل کرده‌ایم. امیدواریم در دفعات بعدی با سازوکارهای سیستماتیک بتوانیم این ٧٠درصد ‏را به صددرصد برسانیم‎.‎ آمار مشخصی از تعداد و میزان مشارکت تشکل‌ها در مناطق سیل زده هست؟ حدود ١٨٠ تشکل داریم که درحال همکاری‌اند. اما از این تعداد حدود ١٢٠ مورد کمک‌های مردمی را ‏در مبدأ جمع و ارسال می‌کنند. البته ممکن است در توزیع هم مشارکت داشته باشند. اما کار اصلی‌شان ‏جمع آوری کمک‌های مردمی و ارسالِ آن است. حدود ٢٠ تشکل استانی در خوزستان داریم که به ‏صورت عملیاتی وارد کار شده‌اند. حدود ٢٥تشکل ملی هم در منطقه هستند و کارهایی مثل پخت و پز ‏غذا، کمک به بسته‌بندی در انبار هلال احمر، خدمات پزشکی و حمایت‌های روانی و هماهنگی‌ها را ‏انجام می‌دهند‎.‎ چه هماهنگی‌هایی؟ هماهنگی مثل کاری است که خودِ ما انجام می‌دهیم. یعنی دنبال هماهنگی بین انجمن‌هاییم و این ‏مسئولیت را به صورت سیستمی جلو می‌بریم. تشکل‌هایی هم هستند که علاقه‌مند به حضور در مناطق ‏سیل زده برای کارهای امدادی بودند که درحال فعالیت‌اند. در خوزستان گروه‌های آفرودسوار هم کمک‌‏رسانی می‌کنند‎.‎ موثرترین اقدامی که تشکل‌های مردم نهاد در مناطق سیل زده انجام داده‌اند چه بوده؟ جمع ‏آوری پول؟‎!‎ شاید بتوان موثرترین اقدام سمن‌ها را تهییج مردم به کمک کردن بیشتر دانست. وقتی که تلویزیون می‌‏گوید فقط به نهادهای فلان و فلان کمک کنید، شاید‌درصدی از مردم کمک کنند. اما وقتی بیش از ١٠٠ ‏تشکل همزمان می‌گویند که می‌خواهیم به هموطنان‌مان کمک کنیم و خوزستان، لرستان و گلستان تنها ‏نیستند، اتفاق بهتری می‌افتد. درواقع این کار، تهییج افکار عمومی و بالابردن مشارکت اجتماعی مردم ‏را به دنبال دارد. الان این اتفاق افتاده و ارزشمند هم است‎.‎ ‏به مشارکت کدام حوزه فعالیتی در ان‌جی‌اوها نیاز بیشتری احساس می‌شود؟ ما چند حوزه در فعالیت سمن‌ها داریم. جمع‌آوری، تفکیک و بسته‌بندی یکی از آنهاست. فعالیت دوم ‏کمک‌های روانی و مشاوره‌ای است. چون در شرایط بحران فشارهای روحی زیادی وارد می‌شود. ‏مورد سوم نظارت بر عملکرد دستگاه‌های مختلف است. مثلا تشکل‌ها وقتی به منطقه‌ای می‌روند و ‏می‌بینند وضع بهداشتی ضعیف است، می‌توانند از دستگاه‌های مربوطه مطالبه‌گری کنند. چون ممکن ‏است مردم به خاطر شرایط روحی‌شان نتوانند مطالبه‌گر باشند و این کار را سمن‌ها برعهده می‌گیرند. ‏مورد دیگر، ماجرای کنترل و انتشار اخبار در فضای مجازی است. این کار از راه سازمان‌های مردم ‏نهاد راحت‌تر اتفاق می‌افتد. تشکل‌ها می‌توانند به خارج شدن از فضای تبلیغاتی منفی‌ای که گاهی در ‏فضای مجازی راه می‌افتد، یاری رسان باشند. سمن‌ها خدمات تخصصی هم می‌توانند ارایه دهند. مثلا ‏آشپزخانه دایر کنند، تیم ارزیاب بفرستند، در حوزه بهداشت، اشتغال یا کودکان فعالیت کنند‎.‎ اعضای داوطلبی که در سازمان‌های مردم نهاد حضور دارند، چقدر برای حضور در شرایط ‏بحرانی آماده‌اند؟ آنها آموزش‌هایی در این زمینه دیده‌اند؟ ما در کل سه مدل تشکل داریم: تشکل‌های تخصصی در حوزه بحران، تشکل‌های نیمه تخصصی و ‏تشکل‌های غیرتخصصی. آمار تشکل‌های تخصصی‌مان به تعداد انگشت‌های یک دست است. ما در ‏بحران نیاز به حمایت‌های روانی داریم؛ موضوع کودکان و زنان برایمان مهم است و تعداد زیادی ‏تشکل نیمه تخصصی داریم که می‌توانند در این حوزه‌ها کمک کنند. تشکل‌های غیرتخصصی هم که ‏برای جمع آوری کمک‌های مردمی و امکانات می‌توانند فعالیت داشته باشند. در پاسخ به سوال شما باید ‏بگویم که تشکل‌های تخصصی آموزش دیده‌اند، اما تشکل‌های نیمه تخصصی و غیرتخصصی در بحث ‏بحران آموزش ندیده‌اند‎.‎ ‏ برای این آموزش‌ها فکری شده؟ بله. طبیعتا این یک خلأ است که باید بعد از اتفاقات سیل برایش برنامه‌ریزی کنیم. البته شبکه هماهنگی ‏تشکل‌ها در زمان بحران، دارد برنامه‌ریزی می‌شود، اما هنوز نهایی نشده. قرار بود قبل از زمان ‏وقوع سیل کارهایش را انجام دهیم‎. ‏تعامل سمن‌ها با سازمان داوطلبان را چطور ارزیابی می‌کنید؟ اصلا این تعامل چقدر می‌تواند ‏در زمان بحران کمک‌کننده باشد؟ خیلی. چون معمولا در حوادث منابع به صورت موازی خرج می‌شد. مثلا تشکل‌ها کاری به هلال‌احمر ‏نداشتند و برای خودشان در منطقه هزینه می‌کردند. درصورتی که ممکن بود جمعیت هلال‌احمر هم در ‏همان منطقه حضور داشته و اقلام توزیع کرده باشد. به این شکل منابع هدر می‌رفت. سازمان داوطلبان ‏پیش از این تقریبا در سازمان جمع‌آوری اوقاف و کمک‌های مردمی خلاصه شده بود. یعنی به فرد و ‏نیروی داوطلب کاری نداشت. اما در پنج ماه اخیر این رویه تغییر کرده و شعار این سازمان این شده که ‏‏«هر نیرویی کار داوطلبانه می‌کند، کنارش هستیم. فقط بیاید و با ما هماهنگ شود.» این مسأله باعث ‏استقبال تشکل‌ها شده و همکاریِ مناسبی با هلال‌احمر داشته‌اند. من واقعا شرایط را در قیاس با زلزله ‏کرمانشاه متفاوت می‌بینم. یعنی ظرفیت جمعیت هلال‌احمر با حضور و هماهنگی سمن‌ها بیشتر شده ‏است‎.

با دوستان خود به اشتراک بگذارید:
کپی شد

دیدگاه تان را بنویسید

 
آنچه دیگران میخوانند :

    دیدگاه